JURRIAAN, ROSA, REGINA EN MELCHIOR

Het komt vaker voor: een scheepswrak op de zeebodem, een beeld van Rodin in het huis van een verzamelaar, een musical van Toon Hermans in een kast in een kelder… Als je weet waar je moet zoeken vind je vaak de mooiste zaken. Iets anders is het als iemand iets vindt waarvan hij weet dat het van belang is èn dat tenminste één ander weet dat het bestaat/bestaan heeft èn dat het voor anderen klaarblijkelijk niet (voldoende) ‘voor de hand ligt/heeft gelegen’ om ernaar op zoek te gaan.
Deze haast Cruijffiaanse constatering schiet me door het hoofd als ik terugdenk aan de ontstaansgeschiedenis van het item over c.q. naar aanleiding van het stuk Aubade van Jurriaan Andriessen, dat zondag a.s. te zien is in het tv-programma Vrije Geluiden.
Enige jaren geleden ging ik als medewerker van de Muziekbibliotheek van de Omroep steeds gerichter op zoek naar ‘bijzondere stukken’ in onze collectie. Ik liet duizenden items door mijn handen gaan ten behoeve van een selectie van werken die zouden worden gedigitaliseerd (zie deze website). Hierdoor stuitte ik op veel repertoire waarvan ik wist… (zie boven).
Eigenlijk is dit niet zo vreemd als men bedenkt dat het hier de verreweg grootste collectie bladmuziek van ons land betreft (kunt u zich iets voorstellen bij ‘5 kilometer bladmuziek’?). Deze is gedurende circa 80 jaar is opgebouwd met o.a. veel eenmalig voor radio- of televisie-uitzending gebruikt materiaal, uiteraard grotendeels van de hand van Nederlandse componisten. Tegelijk vormt de collectie een afspiegeling van het ‘omroepmuziekleven’ vanaf de beginjaren van de radio, zo’n 90 jaar geleden.

Aubade_Jurriaan_AndriessenToen de redactie van VPRO’s Vrije Geluiden mij verzocht om enige parels uit onze collectie te vissen, die geschikt zouden zijn voor uitvoering in het programma, was Aubade van Jurriaan Andriessen (1925-1996) een van de eerste werken die me te binnen schoten. In de collectie bevinden zich meer dan 100 handschriften van deze ondergewaardeerde componist (o.a. tientallen hoorspel-composities en vele jazztitels), èn ik las in het boek Weg van de harp, een biografie over Rosa Spier van Regina Ederveen een vermelding van het werk: het is geschreven ter gelegenheid van de zeventigste verjaardag van de indertijd vermaarde harpiste (7 november 1961).
Bekijk de uitzending (of in elk geval de eerste 10 minuten)

Het leek me een goed idee de auteur, zelf harpiste, te vragen het stuk ‘in de uitzending’ te spelen. Zij stemde toe, en dus wordt het handschrift van Jurriaan Andriessen zondag getoond, het stuk gespeeld  èn het bijbehorende ‘verhaal’ verteld in de uitzending.

Dit laatste is wat vrijwel voor de gehele collectie geldt: bij elk manuscript hoort een verhaal over de auteur, degene(n) voor wie het is geschreven, het programma waarin het een plaats kreeg etc.
De komende jaren zullen – na de Eisler-strijdliederen, werken van Herman Strategier en Marius Flothuis, het ‘vergeten’ pianoconcert van Hindemith-leerling Bernhard Heiden, talloze stukken voor jazzensemble van o.a. Otto Ketting, Theo Loevendie en Boy Edgar, honderden hoorspelen en herkenningsmelodieën – nog vele vondsten worden gedaan, en evenzovele verhalen worden teruggevonden.

Jan Jaap Kassies

Uitgezonden op: zondag 26 oktober 2014, 10.30u op NPO1

(HER)PREMIÈRE HENKEMANS-VONDST NA BIJNA 80 JAAR

Vrijdag 17 oktober beleefde een onbekend werk van de Nederlandse componist Hans Henkemans (1913-1995) na bijna 80 jaar onopgemerkt in ‘de kast’ te hebben gelegen zijn ‘(her)première’.

Bekijk/Download het Pianotrio van Hans_HenkemansHet betreft het onuitgegeven pianotrio dat hij in 1935 schreef voor violist Ferdinand Helmann, cellist Henk van Wezel (beiden lid van het Concertgebouworkest) en pianist George van Renesse. Het stuk is mogelijk eenmaal ‘voor de radio’ uitgevoerd en vervolgens, zoals vaker, opgeborgen en vergeten.

Door bemiddeling van Jan Jaap Kassies, oud-medewerker van de (in 2013 gesloten) Muziekbibliotheek van de Omroep, is een kopie van het handschrift ter hand gesteld aan pianist-dirigent Ed Spanjaard. Deze bracht in de Grote Kerk te Groede (Zeeuws-Vlaanderen) met zijn Trio Belle Image (verder bestaande uit violiste Emmy Verhey en cellist Lodewijk Spanjaard) een bevlogen uitvoering van het trio.

Spanjaard: ‘Het is een zeer trefzeker stuk; je herkent Henkemans’ persoonlijke klank èn de invloed van Willem Pijper. Het werk is compact, spannend en virtuoos, werkelijk een vondst.’

Op 1 maart 2015 zond het VPRO-programma Vrije Geluiden delen van het pianotrio en een interview met Ed Spanjaard uit:

Dit artikel verscheen recentelijk op de MuDaKo-blogsite.

JAZZMANUSCRIPTEN VAN THEO LOEVENDIE GEVONDEN

dit artikel verscheen in april 2013 op de website van de voormalige Muziekbibliotheek van de Omroep

Gisteren vonden we een flink aantal handgeschreven partituren van Theo Loevendie. Het betreft ongeveer 60 arrangementen van jazzstandards van onder meer Charlie Parker, Duke Ellington en George Gershwin en in elk geval twee oorspronkelijke composities (Nilay en Jumpology) van een van Nederlands bekendste componisten. Loevendie schreef de stukken tussen 1958 en 1960 voor het VARA-radioprogramma Romance in jazz.

De vondst werd bij toeval gedaan toen we zochten naar muziek voor een ensemble van de onlangs overleden Curaçaose gitarist/bassist Julian B. Coco. Veel van de bladmuziek in onze collectie van vóór 1978 (start van het digitale catalogiseren) is slechts zeer summier ontsloten via een ouderwetse kaartcatalogus. De ensembles en orkesten uit vroeger jaren zijn daarin chronologisch gerangschikt en daarbinnen het repertoire alfabetisch op titel. Romance in jazz volgt in de kaartenbak direct op Coco’s ensemble.

Zoals vaker bij de bibliotheekadministratie gebeurde is het ensemble naar het programma genoemd. De line-up is nog niet volledig bekend, maar zeker is dat Rita Reys (zang), Ko Ikelaar (fluit), Chaim Levano (hobo), Cees Verschoor (altsaxofoon, klarinet, basklarinet), Ado Broodboom (trompet), Pim Jacobs (toetsen), Ruud Jacobs (bas), Cees See (drums), Sem Nijveen (viool), Jules de Jong (cello) er deel van uitmaakten. In het tweede seizoen verving Han de Vries hoboïst Levano. Een tweede viool en een altviool – beide bespeeld door musici uit het Metropole Orkest – completeren het duodecet. Enkele titels uit het repertoire: All of you, Billie’s bounce, Caravan, Stella by starlight, Love for sale en The nearness of you. De laatste twee stukken, gezongen door Rita Reys, staan op de cd I got rhythm uitgebracht door het Nederlands Jazz Archief. Inmiddels digitaliseerden we de partituren van Nilay en Jumpology.

Een decennium later – tussen 1968 en 1970 – vonden Loevendie en de VARA elkaar opnieuw. Voor dit Theo Loevendie Consort componeerde en arrangeerde hij ongeveer 25 stukken. Zeven daarvan vonden de weg naar de elpee Mandela.

Heeft u meer informatie over deze ensembles mail dan gerust!

Bijdragen aan onze OmroepmuziekWiki zijn ook zeer welkom.

met dank aan Theo Loevendie

Romance_in_Jazz_Delpher
Lees het artikel via Delpher