Categorie archief: Media-aandacht

DE GEREDDE OMROEPMUZIEKCOLLECTIE IN DE MEDIA

Afgelopen dinsdagmiddag vond in de gerestaureerde MCO Studio 2 een persbijeenkomst plaats waarin dit persbericht door SOM-directeur Roland Kieft en cultuurwethouder Wimar Jaeger van Hilversum werd toegelicht.
Later in de middag verschenen de eerste berichten over de redding van de omroepmuziekcollectie in de media.
(RTV) NH berichtte het eerst met ‘Muzikale schatkamer omroep gered dankzij subsidie Rijk en Hilversum‘.
De artikelen van de NOS (‘Muziekbibliotheek van de omroep gered‘), De Telegraaf (‘Muzikale schatkamer gered en ontsloten‘) en De Volkskrant (‘Muziekbibliotheek Publieke Omroep gered: 5 kilometer aan bladmuziek digitaal‘) werden het vaakst via de sociale media gedeeld.
Ingmar Meijer (Hilversums Nieuws) en Stefan van Hees (Gooi en Eembode) waren bij de toelichting aanwezig en schreven veel inhoudelijker stukken.
Meijer heeft het proces dat tot het behoud van de collectie  leidde nadrukkelijk gevolgd en hij schreef dan ook het beste stuk.

hilversums_nieuws_van_lokale_schuilkelder_naar_nationale_hotspot

Van Hees kwam ook beter voor de dag dan de landelijke media.
gooi_en_eembode_historisch_erfgoed_nu_gered
Ook HuizerNieuws maakt meer van hun berichtgeving dan alleen een persbericht.

NPO Radio 4 Podium interviewde in de persoon van Hans Haffmans directeur Roland Kieft live in de uitzending (om 17u).

De website Jingleweb.nl bekeek de zaak vanuit zijn referentiekader: ‘Beroemde tunes van de omroep gered‘.

Robert Grijsen, de stadsdichter van Hilversum, vond in de redding inspiratie voor het volgende gedicht.

Laat nu ons werk maar beginnen!

PERSBERICHT SOM: OMROEPMUZIEKBIBLIOTHEEK KRIJGT NIEUWE TOEKOMST

Duizenden muziekschatten verborgen in de kelder van het Muziekcentrum van de Omroep liggen klaar om ontdekt te worden. Originele bladmuziek van Toon Hermans en Harry Bannink, moderne componisten als Hanns Eisler en Louis Andriessen maar ook originele arrangementen van The Ramblers of het VARA Dansorkest worden dankzij een subsidie van het Ministerie van OCW ontsloten. ‘Met het bieden van een nieuwe toekomst aan de muziekbibliotheek versterkt de Stichting Omroep Muziek de ambitie van de publieke omroep in het ontsluiten van kunst & cultuur voor iedereen’, zegt directeur Roland Kieft van de SOM.

‘Met het mede door de gemeente Hilversum gemaakte plan en de financiële toezegging van het Ministerie van OCW is het nu mogelijk om deze grootse muziekbibliotheek te catalogiseren, ontdubbelen, te selecteren en digitaliseren. Deze nationaal en internationaal erkende muzikale schatkamer zal dan in 2020 voor iedereen digitaal toegankelijk zijn. Amateurmusici, jong toptalent en volleerde meesters, maar ook ons eigen Radio Filharmonisch Orkest en Groot Omroepkoor kunnen in de collectie iets van hun gading vinden’, aldus een zeer trotse Kieft. ‘Met de ten behoeve van radio- en televisieprogramma’s gecomponeerde muziek, heeft de collectie tevens grote omroephistorische waarde.’

De meest omvangrijke muziekbibliotheek van Europa was als gevolg van bezuinigingen sinds 2013 niet meer toegankelijk. De historische waarde en het gebruik van de enorme bladmuziekcollectie mocht niet verloren gaan. Daarover was iedereen het eens. Een rondleiding van liefhebbers door de bibliotheek geïnitieerd door de wethouder van cultuur was de start van een intensieve lobby om deze unieke muziekcollectie te ontsluiten.

De Stichting Omroep Muziek heeft in samenwerking met de gemeente Hilversum een plan voorbereid voor een nieuw toekomstperspectief van de muziekbibliotheek. Dankzij de toekenning van een substantieel subsidiebedrag van het Ministerie van OCW kan de Stichting Omroep Muziek in samenwerking met partners de muziekbibliotheek medio 2020 ontsluiten.

De Hilversumse wethouder Wimar Jaeger van cultuur is verheugd over de ontsluiting van de muziekbibliotheek. ‘Als je met eigen ogen ziet wat er door componisten met de hand geschreven bladmuziek ligt, dan is dit een buitengewoon indrukwekkende collectie aan muziek. Wij waren het als Mediastad aan onze stand verplicht om deze schat aan muziek boven water te tillen. Ik ben heel blij dat alle gemeentelijke energie die hier in is gestopt tot dit resultaat heeft geleid.’

Wimar Jaeger is onder de indruk van wat hij in de MCO-kelders ziet.Wimar Jaeger is onder de indruk van wat hij in de MCO-kelders te zien krijgt.

Achtergronden bij dit beslissingsproces:
LIEFDEWERK, TE VEEL PAPIER
SOM WIL SUBSIDIE VOOR BLADMUZIEKCOLLECTIE
KWISTIG MET MUZIEK
NIEUW LEVEN VOOR VERGETEN BLADMUZIEK
MEDIASTAD HILVERSUM ZENDT DE JUISTE BOODSCHAP
COLLECTIE LIGT TE VERPIETEREN IN HILVERSUM
SP-POLITICI ONDER INDRUK VAN OMROEPMUZIEKCOLLECTIE
WIE ZORGT VOOR HET MUZIKAAL CULTUREEL ERFGOED?

DAAL MET JAN JAAP KASSIES AF NAAR DE BRON

Zoals u wellicht weet is de omroepmuziekcollectie (van de in 2013 gesloten Muziekbibliotheek van de Omroep) de bron waaruit de muziekschatten op deze website zijn gedolven.
De bladmuziek is verdeeld over drie kelders in het Muziekcentrum van de Omroep  waarin vele draaikasten staan die opgeteld zo’n 5 kilometer planklengte beslaan. In het RTi Hilversum-programma de Tafel van Tjako gunt omroepmuziekspecialist Jan Jaap Kassies  presentator Tjako Fennema een kijkje in deze goudmijn, die hopelijk dit jaar weer verder mag worden ontgonnen. Kijkt u mee?

Klik op de foto om het filmpje te starten

Klik op de foto om de reportage te starten

Lees ook het artikel over het in de reportage genoemde pianotrio van Hans Henkemans en dat over de subsidieaanvraag van de Stichting Omroep Muziek.

LIEFDEWERK, TE VEEL PAPIER

Door Rob Gollin (uit De Volkskrant, 5 april 2016)

HILVERSUM – De muziekbibliotheek van de Publieke Omroep is 5 kilometer lang, maar gesloten sinds de bezuinigingen in de cultuursector. Wat is de overlevingsstrategie?

Valt de keus op het Cowboy Orkest of Tom’s Prairie Pioneers? Het waren twee van de ruim 800 orkesten die ooit in dienst van de omroepen kijkers en luisteraars bedienden; beide ensembles hoorden bij de AVRO.

Jan Jaap Kassies met de partituur van Een melodie met een heel klein beetje rhythme. Jaap Valkhoff en Han Dunk schreven het in 1942. Het nummer werd bekend in een uitvoering van Eddy Christiani. Foto Aurélie Geurts

Jan Jaap Kassies met de partituur van Een melodie met een heel klein beetje rhythme. Jaap Valkhoff en Han Dunk schreven het in 1942. Het nummer werd bekend in een uitvoering van Eddy Christiani. Foto Aurélie Geurts

Het wordt het Pioneers-repertoire. Een map met bladmuziek komt tevoorschijn. Dit speelden ze: Hurry-up (Mexico Rock), Kampvuur polka, Als de maan staat boven de bergen. ‘Moet je zien!’ Oud- archivaris Jan Jaap Kassies (57) van de Muziekbibliotheek van de Omroep wijst verrast naar de naam van de componist op het papier met notenschrift. ‘Jan de Cler! De man van Hup Holland Hup.’ Titel van het liedje: Op het perron van het Udenhouts station: Ze stond op ‘t perron. Ze stond op ‘t perron, van ‘t Udenhouts station, iedere morgen, vierentwintig over achten. ‘Niks aan de handmuziek’, vermoedt Kassies. Combootje met gitaar, en vast nog een violist.

Dat zelfs een dienstverband van ruim 25 jaar toch nog tot ontdekkingen kan leiden, is niet zo verwonderlijk in de wetenschap dat in de onderste kelders van het Muziekcentrum van de Omroep in Hilversum een slordige 5 kilometer kastruimte met bladmuziek is opgeborgen. Een verzameling zonder weerga, volgens Kassies, alle genres zijn vertegenwoordigd. Hier liggen de partituren die sinds de jaren twintig op de lessenaars van de omroeporkesten belandden (inclusief herkenningstunes en hoorspelen), bijna alle publicaties die binnen- en buitenlandse uitgeverijen aan klassieke muziek produceerden en 180 duizend handgeschreven arrangementen van het Metropole Orkest. Dirigenten, arrangeurs, recensenten, programmamakers en musici kwamen Iangs; tientallen per dag, schat Kassies.

Het is intussen wel een collectie in een voortdurend donker. Het licht ging uit op 1 augustus 2013, als gevolg van bezuinigingen in de cultuursector. Orkesten en particulieren die iets willen lenen, vangen sinds die tijd bot. Alleen het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor kunnen er nog uit putten. Kassies leidt nu soms, als vrijwilliger, belangstellenden rond – hij moet telkens vragen om de sleutel.

De Stichting Omroep Muziek, formeel nog de beheerder van de bibliotheek, maakt zich zorgen over het vervolg. Als er niks gebeurt, waarschuwt interimdirecteur Maurits Haenen, valt de collectie ten prooi aan de papiervisjes of de versnipperaar. Er was nog hoop op een samengaan in een Nationale Muziekbibliotheek in Den Haag, maar de komst daarvan is onzeker geworden.

Bij het ministerie van OCW ligt nu een subsidieaanvraag van 1 miljoen euro. Voor dat bedrag zou in een tijdsbestek van vier jaar de stofkam door de mappen kunnen worden gehaald. Haenen: ‘Van 5 naar 2,5 kilometer. Dat is geen doel, maar een schatting’. Wat dubbel aanwezig is, in andere collecties beschikbaar of minder belangrijk, kan weg. Veel kan gedigitaliseerd worden – niet alles, er zijn erven van componisten die bezwaar maken.

Volgens Haenen, die deze week wordt opgevolgd door voormalig artistiek directeur Roland Kieft van het Residentie Orkest, resteert dan eind 2019 een kleiner en goedkoper beheersbaar archief. Hij is optimistisch over toewijzing van de subsidie: ‘Er is het besef dat dit soort erfgoed zorgvuldige behandeling verdient. Omroepen waren decennialang de aanjagers van de muziekcultuur. Dat is allemaal hier vastgelegd.’ Wie in Kassies’ kielzog tussen de stellingkasten dwaalt, laveert van stijl naar stijl. Hij wijst: allemaal blaasmuziek. Daar: alleen maar salonmuziek, ‘een tijd heel populair geweest.’ Dit: allemaal Metropole Orkest. Verderop: de ‘grote formaten’. Componisten van experimentele klassieke muziek als Karlheinz Stockhausen, Pierre Boulez en Luigi Nono hadden aan het standaardformaat voor bladmuziek niet genoeg om alle partijen te noteren.

Kassies vist een Marschlied uit 1934 op, geschreven voor VARA’s Maandrevue. ‘De stormwind der reactie sloeg ons rode zeil vaak neer, maar uit het schuim en woedend zop, duikt steeds de romp der VARA op.’ De tekst was van Martien Beversluis, dichter, romanschrijver. Zes jaar later sloot hij zich aan bij de NSB en SS. Kassies: ‘Wat hier ligt, is niet alleen interessant voor musicologen, ook voor historici.’

ls het archief in al die jaren niet te veel een vergaarbak geweest? ‘Goede vraag. De omroepen hebben er nooit de rem op gezet. Alles moest voorradig zijn.’ Digitaliseren is volgens Kassies geen volwaardig alternatief. ‘Je gooit handschriften van Lennon & McCartney of Goethe toch ook niet weg? Dit is the real thing.’ Hij bladert alweer door een map. Het is een stuk van Jelle de Vries, componist, tekstschrijver. Een aanwijzing is met rood omcirkeld: ‘tienerzangeres’. ‘Prachtig toch, dit?’ Het halveren van het archief wordt nog een hachelijke onderneming.

KWISTIG MET MUZIEK

Onderstaand artikel verscheen deze maand in de Nieuwsbrief van de NVMB, de vakgroep voor muziekinformatieprofessionals.NVMB-bijdrage_Kwistig_met_muziek

De voormalige Muziekbibliotheek van de Omroep is nu ruim 2½ jaar gesloten.
Jan Jaap Kassies en ik – oud-werknemers – voelen ons nog sterk verbonden met de waardevolle, maar ontoegankelijke collectie bladmuziek en we proberen die weer te laten herleven.
Met enige regelmaat leiden we mensen rond die onze boodschap aan een breder publiek kunnen verkondigen. Een van hen is de Hilversumse verslaggever Ingmar Meijer die zeer enthousiast weer bovengronds kwam na onze wandeltoer-met-duiding langs de draaikasten in de kelders van het Muziekcentrum van de Omroep. Het is zeer stimulerend te zien dat eigenlijk iedereen zo’n reactie toont na een ontmoeting met de onweerstaanbare muziekschatten.

Meijer raadde ons aan ‘iets te doen’ met de bladmuziek rondom de Top 2000, het eindejaarsevenement waarin de beste popmuziek aller tijden uit radio en tv klinkt. Hij bracht me in contact met Leon Zwaans, de directeur van cultuurtempel De Vorstin. Zwaans coördineerde alle activiteiten in Festival De Lijst, waarmee Hilversum de Top 2000 tot een feest voor de hele gemeente wil maken. Nadat ik zijn wilde ideeën tot een voor ons uitvoerbaar plan had teruggebracht, ging ik in op zijn suggestie Veronique Jansen te contacteren. De communicatieadviseur van Museum Hilversum joeg daadkrachtig alle beren die ik zag van de weg. Daarop durfde ik Jan Jaap te benaderen met ons plan voor een overzichtelijke bladmuziekexpositie. Gelukkig stemde hij toe en begonnen we aan het selectieproces.
Wat te kiezen uit het onmetelijke mer à boire…? In eendrachtige samenwerking kwamen we tot vijf thema’s met als doel om met manuscripten en uitgaven – aangevuld met beeld en geluid –  een aansprekend geheel aan te bieden:
-  songfestivalliedjes (bv. ‘’n Beetje’, ‘Ding-a-dong’)
-  manuscripten van tunes en herkenningsmelodieën van radio- en tv-programma’s (bv. ‘Floris’)
-  radiomuziek van vóór, tijdens en vlak na WO II (bv. ‘Ketelbinkie’)
-  manuscripten van Gooise klassieke composities (bv. van Oscar van Hemel en Kees Andriessen)
-  bladmuziekuitgaven met door de illustrator Carol Voges vormgegeven omslagen

De periode voorafgaand aan de daadwerkelijke opbouw stond in het teken van het zoeken van publiciteit. Vanwege opname in het festivalprogramma werd van ons al een aankondiging verwacht voordat we duidelijk hadden wat we precies gingen tentoonstellen. Samen met Veronique Jansen timmerden we iets in elkaar. Toen we uiteindelijk tot de bovenstaande thema’s waren gekomen was het zaak een bevredigende, pakkende titel te verzinnen. Denkend aan Eddy Beckers muzikale spelprogramma uit de late jaren ’70 vond ik in ‘Kwistig met muziek’ een nostalgie opwekkende titel.
Indachtig de eindejaarsweek vol muziek en onze eigen bezigheden met de omroepmuziekcollectie stelde ik die titel voor aan Jan Jaap en Veronique en was blij dat ze ermee instemden.
Op zoek naar een aansprekende beeldmerk trof ik op muziekschatten.nl Johnny Steggerda’s ‘Muziek’ aan, een uitgave die de expositietitel kon versterken, uit de oorlogsjaren stamt, op het repertoire van een bekend omroepensemble (The Ramblers) stond en tevens een omslag van Carol Voges heeft. Perfect dus als uithangbord!
Al snel werden we geïnterviewd door Joyce Huibers, die een uitstekend stuk schreef voor de Gooi- en Eemlander; ideaal om naar te verwijzen op de sociale media. Ook nuttig in dat opzicht was het radio-interview met mij op lokale zender RTi Hilversum.
Op de dag van opbouw bleek dat we in ons onervaren enthousiasme ongeveer tweemaal zoveel bladmuziek hadden meegenomen als we konden exposeren. Museumdirecteur Stef van Breugel rekte de ruimte in het museumcafé nog iets op en hielp ons met inrichtingstips. Ed van den Brink was ons ter wille met etalagebakken, schildersezels, fotolijsten, plaktape, boor en schroeven. Ook de piano waarop het publiek Top 2000-hits kon komen spelen kreeg een mooie plek. En zo konden we dus met trots onze eerste echte tentoonstelling presenteren.

Jan Jaap en ik hebben in de expositieweek het museumcafé tweemaal bezocht o.a. met ex-collega’s Martie, Charlotte, Christien, Evert en Paul. We hebben enkele bezoekers gesproken, leuke reacties gekregen en wat gezongen aan de piano. Maar over de periodes dat we er niet waren ontbreekt het aan feedback vanuit het museum. Het werd ons duidelijk dat men deze tentoonstelling daar niet als core business beschouwde, maar wij zijn dankbaar voor de kans die we hebben gekregen.

Eric van Balkum

Ter gelegenheid van de tentoonstelling zond RTi Hilversum op 27 december 2015 deze Kwistig met muziek-aflevering van Co Snels radioprogramma Studio Hilversum uit.

SOM WIL SUBSIDIE VOOR BLADMUZIEKCOLLECTIE

Door Joyce Huibers  (uit Gooi- en Eemlander, 2/3 februari 2016)

HILVERSUM – In 2013 leek de collectie van de Muziekbibliotheek van de Omroep nog voorbestemd voor de papierversnipperaar. De subsidie stopte en beheerder stichting MCO hield op te bestaan. De versnipperaar werd het niet, maar het bladmuziekarchief ligt wel als een dode collectie te verstoffen in het MCO. Om dat te veranderen vroeg Stichting Omroep Muziek (SOM) subsidie aan bij het ministerie van OCW in Den Haag.

Een miljoen euro, verspreid over vier jaar, moet er voor zorgen dat de bladmuziekcollectie in 2020 een permanent onderkomen heeft gevonden en voor een breed publiek toegankelijk is gemaakt. Maurits Haenen, interim-directeur bij SOM (opvolger van stichting MCO) die nu officieus de beheerder van de muziekbibliotheek is, verwacht dat zijn aanvraag een kans maakt. „Er is steeds meer aandacht voor verweesde archieven, ook bij het ministerie. Het gaat hier om een unieke collectie die niet alleen als archief van waarde is, maar ook nog steeds als gebruiksmateriaal voor uitvoerende musici.”
Officieel mag Haenen geen cent meer uitgeven aan de bibliotheek aan de Hilversumse Heuvellaan. „Het is een taak die we niet meer hebben, maar we zetten het ook niet aan de straat. Voor ons is het wel belangrijk dat de bibliotheek weer een formele status krijgt, want de opslag hier in de kelders kost ook geld. Dat hoeft niet morgen opgelost, maar wel graag overmorgen, want deze situatie kan niet blijven voortduren.”

Dat vinden ook oud-bibliothecarissen van de Muziekbibliotheek van de Omroep, Jan Jaap Kassies en Eric van Balkum. Hun banen kwamen twee jaar geleden te vervallen met het sluiten van de bibliotheek. Toch zijn ze er nog regelmatig te vinden. Kassies zelfs wekelijks, uit pure liefde voor de collectie. „Ik heb hier zoveel interessante muziek in mijn handen gehad. Ik put nog steeds uit dit archief voor onze website en het blad Aether. Ik leid af en toe mensen rond, zoals cultuurwethouder Wimar Jaeger een paar maanden geleden, en ik zorg dat muziekstukken die hier liggen nog gespeeld kunnen worden door orkesten en ensembles.”

Bekijk de fotoserie op de site van de Gooi- en Eemlander

Foto: Studio Kastermans/Leon Dakkus
Jan Jaap Kassies (links) en Eric van Balkum zijn nog regelmatig te vinden tussen ’hun’ geliefde bladmuziekcollectie.

Liefdewerk
,,Het is van onze kant op dit moment letterlijk liefdewerk oud papier’’, glimlacht Van Balkum. Voor hem hebben zijn bezoeken echter ook een zakelijke kant. „Als die subsidie er komt, dan staan wij bovenaan het lijstje om ingehuurd te worden. Na 1980 is er wel een digitale catalogus gekomen, maar die is verre van compleet. Ongeveer de helft van alle muziekstukken die we hebben, is daarin terug te vinden. De rest zit in kaartenbakken en archiefmolens die tussen 1945 en 1980 werden gebruikt. Er zijn maar weinig mensen die daar hun weg in weten te vinden. Daarom wil ik betrokken blijven.”

Tijdens een rondleiding door het archief blijkt Kassies een onuitputtelijke bron van informatie. Hij is de man van de inhoud. Van Balkum heeft juist iets meer feeling met de technische kant van de bibliotheek. „Dat maakt ons een goed team en zorgt voor toegevoegde waarde. De bibliotheek is nu niet meer dan een enorme stapel papier dat niemand iets zegt. Maar als je weet wat bijzonder is, waar je moet zoeken en je kent de achtergrond, kunnen we de muziekgeschiedenis weer laten leven.”

De verhalen schieten dan ook van een weer teruggevonden musical van Toon Hermans met De Zaaiers naar de onlangs overleden Annie de Reuver. ,,Veel mensen zullen alleen denken aan haar nummer ’Kijk eens in de poppetjes van mijn ogen’. Maar De Reuver was ook een wezenlijk onderdeel van de geschiedenis van de Nederlandse lichte muziek. Veel muziek die voor haar geschreven is, ligt hier.”
Of wat te denken van de relatief onbekend gebleven joodse componist Hans Lachman. Hij schreef in de jaren dertig en veertig composities en arrangementen voor onder andere radio-ensembles en het Metropole Orkest. Zijn handgeschreven requiem ter nagedachtenis aan een Limburgse pastoor die zijn gezin in de Tweede Wereldoorlog hielp onderduiken lag in de Muziekbibliotheek en werd vorig jaar na ruim vijftig jaar weer uitgevoerd in Limburg.
Maar ook handgeschreven bladmuziek van Gooise componisten als Oscar van Hemel en Kees Andriessen. Muziekstukken van Rogier van Otterloo die nooit zijn uitgebracht. Gigantische partituren van een van de belangrijkste componisten uit de twintigste eeuw, Karlheinz Stockhausen, waarin de muziek voor ieder instrument apart is uitgeschreven.
Het zijn allemaal voorbeelden uit de kasten vol klassiek werk dat in gebruik is bij het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor, de duizenden stukken salonmuziek en de vele mappen ’pianozangetjes’ zoals de twee bibliothecarissen de losse liedjes met omslag liefdevol noemen.

Proeftuin
„De omroepen waren voor veel componisten een muzikale proeftuin. Voor talloze programma’s, eerst op de radio en later ook op tv, moest muziek worden geschreven. Ruim achthonderd muziekensembles hebben voor de omroepen gewerkt en op het hoogtepunt waren hier zestig kopiisten actief om al die partijen te kopiëren”, vertelt Kassies.
Het zijn pogingen om de reikwijdte en het unieke karakter van de bibliotheek te duiden. Beide heren willen dan ook niets liever dan dat het archief openbaar wordt. „Niets doen zou pure kapitaalvernietiging zijn. Het is altijd een bedrijfsbibliotheek geweest. Gesloten voor de buitenwereld. Pas in 2005 kwam de incomplete digitale catalogus online, maar muziekstukken lenen bleef voorbehouden aan de omroepensembles. Zonde, want van de partituren die we hier hebben liggen moet ieder orkest of band kunnen genieten.”

Met een projectsubsidie heeft de Muziekbibliotheek enkele jaren geleden wel vijfduizend muziekstukken gedigitaliseerd voor de website Muziekschatten. Een eerste aanzet tot openbaarheid waar goed gebruik van wordt gemaakt getuige de ruim 100.000 downloads in vijf jaar. Als de aangevraagde subsidie er komt, hopen ze het aanbod te kunnen uitbreiden. „Het belangrijkste is dat er een inventarisatie komt van wat er daadwerkelijk bewaard moet blijven en die werken zoveel mogelijk ontsluiten.”

De twee bibliothecarissen achten het niet onwaarschijnlijk dat de bibliotheek opgesplitst gaat worden. „Dat biedt mogelijk ook meer overlevingskansen. Wat gebruikt wordt door het Metropole Orkest kan hier blijven, maar andere onderdelen zoals een algemeen stukje archief en een eventuele uitleen kunnen ook elders worden ondergebracht.”
Waar is nog een vraag. In dezelfde periode als stichting MCO viel ook het doek voor Muziek Centrum Nederland en Theater Instituut Nederland. Van een Nationaal Bladmuziek Instituut waar drie jaar geleden nog even sprake van was, is niets terecht gekomen.

Ondersteuning
Maurits Haenen zocht voor zijn subsidie-aanvraag steun bij de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Maar tot meer dan ondersteuning van zijn wens heeft dat nog niet geleid. Niet al het geld hoeft overigens uit Den Haag te komen. De SOM heeft zelf ook een potje geld gereserveerd voor de ontsluiting van de bibliotheek en Haenen sluit een toekomstig hulpverzoek aan de gemeente Hilversum niet uit. „We hebben nog geen antwoord gekregen van het ministerie. Ik heb ook geen idee wanneer we dat kunnen verwachten. Op dit moment jaag ik er nog niet te hard achteraan. Ik heb liever over een half jaar een ’ja’ dan nu een ’nee’.”

NIEUW LEVEN VOOR VERGETEN BLADMUZIEK

door Joyce Huibers (Gooi- en Eemlander, 16 december 2015)

In tachtig jaar tijd verzamelde de Muziekbibliotheek van de Omroep aan de Hilversumse Heuvellaan 400.000 partituren. Sinds de sluiting van de bibliotheek twee jaar geleden, liggen deze partituren vooral te verstoffen. Zonde vinden Jan Jaap Kassies en Eric van Balkum.

Tussen kerst en oud en nieuw worden daarom pareltjes uit de kelders van het huidige MCO getoond in Museum Hilversum. Bladmuziek die ons terugbrengt naar gewonnen Songfestivals en bekende tv- en radioprogramma’s van weleer.

„Dit is onze muzikale omroepgeschiedenis en muziek moet gespeeld worden”, vinden Kassies en Van Balkum, die beiden werkten bij de Muziekbibliotheek van de Omroep. Enkele jaren geleden zetten ze daarom met anderen de website Muziekschatten op, waarop zo’n vijfduizend [titels, red.] gedigitaliseerde bladmuziek uit de omroepbibliotheek te vinden is [zijn, red.].

In Museum Hilversum moeten de twee heren volgende week woekeren met de ruimte. Ze kunnen zo veel laten zien, maar er is maar zo weinig ruimte. Daarom hebben ze zich geconcentreerd op vijf thema’s. Songfestivalliedjes is daar één van. „Tot ongeveer 1980 werden deze liedjes uitgevoerd met live band. We hebben de handgeschreven partituren, de officiële uitgaven en vertonen ook de bijbehorende filmpjes. Natuurlijk komen de winnende songfestivalnummers zoals ’Dinge Dong’ voorbij, maar ook nummers die alleen de Nederlandse voorrondes haalden zoals ’Iwan (De messenwerper)’.”

Op de expositie zijn veel manuscripten te zien van de vele tunes en herkenningsmelodieën van radio- en tv-programma’s. Denk aan Julius Steffaro’s thema voor de tv-serie Floris, maar diverse omroepen hadden ook hun eigen ’strijdliederen’ waarmee ze hun leden aan zich bonden. „Ruim achthonderd muziekensembles werkten ooit voor de omroepen”, vertelt Van Balkum. „In de categorie lichte muziek hebben we duizenden stukken liggen. Geschreven door heel goede mensen, vaak maar één keer uitgevoerd en vervolgens opgeborgen en vergeten.”

Kassies toont een bladmuziekomslag van het nummer ’Hoe is de stand Mieke?’. „Je had het langlopende Avro-programma ’Hersengymnastiek’ waarin de presentator tijdens de quiz regelmatig riep: ’Wat is de stand, Mieke?’ Daar hebben ze uiteindelijk een liedje van gemaakt.”

Door de omroepen woonden er in Hilversum veel componisten en arrangeurs. Die worden in de expositie niet vergeten. Originele manuscripten van bijvoorbeeld Oscar van Hemel en Kees Andriessen zien we terug. Maar er is ook aandacht voor radiomuziek rond de Tweede Wereldoorlog met als hoogtepunt de oorspronkelijke versie van de klassieker ’Ketelbinkie’. Als laatste krijgen de bladmuziekuitgaven met omslagen van de Bussumse striptekenaar Carol Voges een eigen plekje.

Bladmuziekomslagen getekend door Carol Voges

Bladmuziekomslagen getekend door Carol Voges

De tentoonstelling, onder de naam ’Kwistig met Muziek’, is onderdeel van het nieuwe Festival de Lijst met muziekactiviteiten door heel Hilversum die aanhaken bij de uitzending van de Top 2000. Ook die bladmuziek ligt grotendeels in de bibliotheek opgeslagen. In het museum komt daarom een piano te staan met een selectie van hits uit de Top 2000 die bezoekers dan zelf kunnen spelen. De expositie wordt op zondag 27 december geopend met een lezing van voormalig dj, muziekjournalist en platenproducer Cees van Zijtveld. Met een reis door de geschiedenis van de muziek probeert hij antwoord te vinden op de vragen: Wat is popmuziek en welke invloeden zijn er door de jaren heen geweest?

Kwistig met Muziek’ van 26 tot en met 31 december.
Lezing Cees van Zijtveld op 27 december om 14.00 uur.
Aanmelden via info@museumhilversum.nl, toegang gratis.

Op donderdag 17 december interviewde Fred Lucassen Muziekschatten-beheerder Eric van Balkum over de tentoonstelling in zijn programma Puntjes op de i.
Luister terug

BLIJSPEL UIT HARRY BANNINKS BEGINPERIODE OPGEDIEPT

Dit artikel is in 2013 gepubliceerd op de website van de muziekbibliotheek van de Omroep

HILVERSUM – Niet voor het eerst dit jaar diepte speurder Maarten Eilander iets interessants op uit onze collectie.
Ditmaal betreft het de bladmuziek (uitvoeringsmateriaal) van 29 afleveringen van het ‘blijspel met muziek en zang’ Bonjour Caroline. Deze serie muzikale komedies werd vanaf 22 september 1957 uitgezonden op zondagavond door de KRO op Hilversum 2. Bab Westerveld schreef het scenario en de liedteksten, Harry Bannink componeerde en arrangeerde de liedjes.
Harry Bannink was het jaar ervoor uit Enschede naar Hilversum gekomen en dit is – op muziek voor de reeks cabaretprogramma’s Poppetjes op de ruit na – het vroegste werk dat hij voor de omroep deed. Zijn muzikale talent was ontdekt in een kleinkunstcursus van de KRO.
In het Instituut voor Beeld en Geluid vonden we alleen een opname van de eerste aflevering van Bonjour Caroline. De blijspelreeks met afleveringen van een klein halfuur, speelt zich af in reisbureau Vogelvrij. In de eerste aflevering zijn vijf liedjes te horen. Na toestemming van de KRO besloten we bladmuziek en uitzending bij elkaar te brengen op onze muziekschattenwebsite [ongedaan gemaakt op verzoek van de erven Bannink].
Een aantal van de acteurs was via Bonjour Caroline op weg naar een rijke carrière. Zo ontving Guus Hermus (Pregel) in 1963 de prestigieuze Louis d’Or en werd Lex Goudsmit (Krijn Fruitema) beroemd dankzij zijn rollen in de musical Anatevka en het kinderprogramma Sesamstraat. Enkele jongeren (als Christel Adelaar en Tineke Gomes) kwamen voort uit het jonge cabaretgezelschap Trant ’56. De eerste aflevering is getiteld Koffie.

De medewerkenden:
Christel Adelaar – Caroline
Guus Hermus – Pregel
Bep Dekker – Mevrouw Saseind?
Lex Goudsmit – Krijn Fruitema
Ria Kuyken – Seia?
Tineke Gomes – Sjakie
Hans Dijkstra – muzikant (accordeon)
Ko van der Zee – fluit
Bob van Venetië – klarinet
Ab van der Molen – altsax
Harry Bannink – piano
Piet Baan – gitaar
Hans van Rossum – bas
Tony Nüsser – drums
muziekregie en instudering: Pierre Wijnnobel
regie: Leo Nelissen

Beluister hier de volledige uitzending (met dank aan Beeld en Geluid en de KRO).

Bekijk PDF in een nieuw venster…


Bekijk en beluister de uitzending van De Gids.fm met singer-songwriter Anne Soldaat

LINKS
• Bekijk de zang- en gitaarpartijen en beluister de liedjes op muziekschatten.nl
Composities/arrangementen van Harry BANNINK in de MB-collectie
Composities van Harry BANNINK op muziekschatten.nl [op verzoek van de erven verwijderd]
Beluister het item dat Radio5Nostalgia uitzond over de Bannink-vondst

MEDIASTAD HILVERSUM ZENDT DE JUISTE BOODSCHAP

Maandag 9 november ontvingen Jan Jaap Kassies en ik op onze oude werkplek, het MCO, een delegatie van de gemeente Hilversum. Cultuurwethouder Wimar Jaeger en beleidsmedewerker Anne Visser gaven gevolg aan onze uitnodiging om eens met eigen ogen te komen bekijken hoe waardevol de bladmuziekcollectie is van de verdwenen Muziekbibliotheek van de Omroep. De nieuwe SOM-directeur (ad interim) Maurits Haenen en Rogier Hageman – die het collectiedossier kreeg overgedragen van Haenens voorganger Stan Paardekooper – gingen mee op expeditie, evenals drie lokale persvertegenwoordigers.
We introduceerden de collectie via dit filmpje.

De rondleiding startte bij de oudste partituren, daterend uit de 30-er jaren. Daaronder bevinden zich de handschriften van Hanns Eisler, die in 1933 enige tijd in Hilversum was. Vervolgens deden we de hoofdgroep 13-ensembles (van na de oorlog tot circa 1980) aan, met speciale aandacht voor het uitvoeringsmateriaal van de tv-serie Floris. Via de salonmuziekcollectie en het repertoire van het Metropole Orkest stonden we stil bij het ‘oude catalogiseren’, met typemachine op cataloguskaartjes. Ongeveer de helft van de 400.000 bladmuziektitels is namelijk nog niet op digitale wijze gecatalogiseerd. Het wel online ontsloten deel van de collectie deden we als laatste aan. We kwamen er niet meer aan toe om deze duidelijk aan Het Gooi gerelateerde stukken te tonen. De wethouder en zijn beleidsvrouwe waren namelijk – gesteund door SOM-directeur a.i. Haenen – al volop aan het brainstormen geslagen over een toekomst voor de omroepmuziekcollectie en andere moeilijk toegankelijke bladmuziekverzamelingen.

Rondleiding_JaegerNet als de lokale SP-politici Terwiel en Verweij in juli was men zeer onder de indruk de collectie, zowel kwantitatief als kwalitatief. Dat blijkt ook uit de reacties die wethouder Jaeger in de media gaf: “Het is buitengewoon indrukwekkend wat je daar ziet liggen” en “Als ik zie wat voor componisten daar al hun handgeschreven muziek hebben liggen”. Als vertegenwoordiger van Hilversum schaamt hij zich ook: “Ik moet u zeggen, ik ben me rot geschrokken. Dat wij in Hilversum zo omgaan met onze historie… Dat we dat niet hebben opengesteld is toch wel heel ernstig.”
Wat Jaeger betreft is het tijd dat om het ministerie van OCW, Beeld en Geluid, de omroepen zelf én ook de gemeente Hilversum wakker te schudden. Zij dienen verantwoordelijkheid nemen voor dit belangrijke culturele erfgoed.
Het zal u niet verrassen, dat ben ik van harte met hem eens.

Eric van Balkum

Lees en beluister:
Massaal de schouders onder de omroepmuziekcollectie (HilversumsNieuws, 12 november)
Belang van omroepmuziekcollectie onder de aandacht brengen van minister Bussemaker (HilversumsNieuws, 12 november)
Jaeger over behoud MCO Muziekarchief (radio-interview RTi Hilversum, 12 november)

HANDSCHRIFTEN VAN HANNS EISLER ONTDEKT

In deze periode zendt VARA/BNN de documentaireserie ‘De strijd’ uit via NPO 2.
Daarin zien wij een aanleiding om dit artikel opnieuw onder de aandacht te brengen.
Het werd oorspronkelijk gepubliceerd in november 2012.

In de collectie van de Muziekbibliotheek van de Omroep zijn onlangs 18 arrangementen opgedoken die de Duitse componist Hanns Eisler (1898-1962) in de jaren ’30 schreef, onder andere voor het V.A.R.A.-ensemble De Flierefluiters. Een deel van deze werken is 24 oktober jl. uitgevoerd door het Metropole Orkest onder leiding van Werner Herbers en opgenomen in een van de studio’s van het Muziekcentrum van de Omroep, met vocale medewerking van Porgy Franssen.

Hanns Eisler
De handschriften van Eisler zijn arrangementen voor blaasinstrumenten, banjo, piano en slagwerk van strijdliederen als Volk, ontwaak!, de Achturenmarsch, de Internationale en het Marschlied der fabrieksarbeiders. Hanns Eisler – componist van o.a. opera’s, cabareteske liederen en muziek bij de theaterstukken van Bertolt Brecht – ontvluchtte zijn geboorteland nadat Hitler er in 1933 aan de macht kwam. Eisler bracht enkele malen een bezoek aan Hilversum en bekend is dat hij in april 1933 De Flierefluiters heeft gedirigeerd. Na 1933 werd het werk van Eisler door het nazibewind in de ban gedaan.
Eisler_Busch
Werner Herbers
‘Entartete’ muziek heeft de bijzondere belangstelling van hoboïst en dirigent Werner Herbers. Met zijn in 1990 opgerichte Ebony Band heeft hij zich toegelegd op muziek van onbekende en vergeten componisten uit de tijd tussen de twee wereldoorlogen, componisten die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen of componisten die gedwongen waren te emigreren. Werner Herbers reageerde direct enthousiast op de vraag van de Muziekbibliotheek en het Metropole Orkest om deze recent ontdekte muziek van Eisler te dirigeren.

VPRO: ‘Eisler in Nederland’
De Eisler-handschriften van de Muziekbibliotheek komen ter sprake in het VPRO-programma OVT op zondag 11 november.

> Luister naar de OVT-aflevering van de VPRO ‘Componeren voor de VARA: Hanns Eisler in Nederland.’ (vanaf 23’30”). Hierin zijn ook enkele opnamen te horen van het Metropole Orkest.
> Werner Herbers vertelt in Podium over de recent ontdekte handschriften van Hanns Eisler. (vanaf 35’20’’).

Meer informatie via de Facebook-pagina’s van de Muziekbibliotheek:
> Fotoreportage met o.a. Werner Herbers, Porgy Franssen en het Metropole Orkest

Muziekschatten van de Muziekbibliotheek
De enorme collectie van de Muziekbibliotheek van de Omroep is nog niet volledig in kaart gebracht. Sinds enkele jaren wordt vooral het ‘oude materiaal’ intensief bekeken, waarbij regelmatig bijzondere zaken worden ontdekt. Behalve honderden handgeschreven Nederlandse composities, hoorspelen etc. bevinden zich daar ook interessante werken van andere herkomst onder.

Acht van de Eisler-manuscripten zijn gedigitaliseerd. Bekijk ze hier.

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd in november 2012 door de Muziekbibliotheek van de Omroep. De muziekbibliotheek is inmiddels ruim twee jaar gesloten.
Meer informatie in dit artikel.
Lees ook: Het Mariannelied

Een aan dit onderwerp gerelateerd artikel van Rutger Schoute in Het Parool (14 juni 1980).
Ernst_Busch_Schoute_Parool_14_6_1980